Paggamot sa Biglaang Pagpalya ng Bato

Ang biglaang pagpalya ng bato — tinatawag ding biglaang pinsala sa bato — ay ang biglaang pagkawala ng kakayahan ng bato na alisin sa dugo ang dumi, asin at labis na likido. Nabubuo ito sa loob ng oras o araw at hindi buwan, at sa taong malusog naman ay madalas itong naibabalik. Iyan ang pinakamahalagang bagay na dapat maunawaan tungkol dito: karaniwan itong suliraning binabawi, at hindi permanenteng kalagayang pinamamahalaan.

Tatlong lugar kung saan maaaring naroon ang suliranin

Bago ang bato, bumaba ang dugong nakakarating dito — matinding pagkatuyot, o sakit sa puso o atay na nagpapababa ng epektibong sirkulasyon. Sa loob ng bato, ang himaymay mismo ang nasira — ng prosesong panlaban sa sarili, ng mataas na dosis ng gamot, o ng tuwirang pinsala. Pagkatapos ng bato, may bara sa daanan ng ihi. Magkakaiba ang kilos ng tatlo at magkakaiba rin ang paggamot, kaya ang unang gawain ay tukuyin kung alin ang nasa harap ninyo.

Ano ang pakiramdam nito

Pagod, pamamaga dahil sa naiipong likido, kawalan ng gana, pagduduwal at pagsusuka. Maaaring tumaas o bumaba ang presyon. Maaaring may kakaibang amoy ng hininga at lasang metal, panginginig, madaling pasa, kabawasan ng pakiramdam sa kamay at paa, at — habang naiipon ang dumi — pagkalito at antok. Ang ilan dito ay huling dumarating, kaya ang pagbaba ng dami ng ihi sa taong may sakit ay sineseryoso bago pa man lumitaw ang sintomas.

Paano ito pinatutunayan

Pagsusuri muna, hinahanap ang likido sa baga at ang pamamaga. Saka ang pagsusuri sa dugo — urea, creatinine, potassium, sodium at tinatayang bilis ng pagsala — at ang pagsusuri sa ihi. Susunod ang pagkuha ng larawan kung pinaghihinalaan ang bara: karaniwang ultrasound, na may x-ray, CT o MRI kung kailangan ng mas maraming detalye. Ang layunin ng larawan ay hindi gaanong ang bato mismo kundi ang daanan, dahil ang barang sistema ang anyo nito na naaayos nang mekanikal.

Ang paggamot, at kung kailan pumapasok ang dialysis

Nakatuon ang paggamot sa sanhi at sa pag-iingat sa tao habang gumagaling ang bato: likido kung kakulangan ang suliranin, paghinto o pagpapalit ng gamot kung iyon ang may kasalanan, pagtanggal ng bara kung mayroon, at maingat na pamamahala sa potassium at sa balanse ng likido sa buong panahon. Ang dialysis — sa dugo o sa tiyan — ay ginagamit upang pansamantalang gawin ang trabaho ng bato kapag umabot sa mapanganib na antas ang dumi o ang potassium. Hindi ito ang parehong pasya sa pangmatagalang dialysis para sa malalang sakit, at karaniwan itong hindi permanente. Ang paglilipat ay para sa kakaunting kaso na hindi na bumabalik ang paggana; tinatalakay iyon ng aming pahina sa paglilipat ng bato.