የአንጎል የደም ሥር እብጠት ሕክምና

የአንጎል የደም ሥር እብጠት በአንጎል ውስጥ ወይም አጠገቡ ባለ የደም ቧንቧ በተዳከመ ክፍል ላይ የሚፈጠር እብጠት ሲሆን፣ ብዙውን ጊዜ በግንድ ላይ እንደተንጠለጠለ ፍሬ ይመስላል። የደም ግፊት የተዳከመውን ግድግዳ ወደ ውጪ ይገፋዋል፤ እየሰፋ ሲሄድም ይቀጥናል፣ ልክ እንደ አረፋ ትልቅ በሆነ ቁጥር ይበልጥ እንደሚሰባበር። ቢፈነዳ ደሙ በአንጎልና በሚሸፍኑት ቀጭን ሽፋኖች መካከል ወዳለው ክፍተት ይወጣል — ይህም ከሸረሪት ሽፋን በታች የሚፈስ ደም ተብሎ የሚጠራ ሲሆን፣ የደም መፍሰስ ዓይነት የደም ሥር መዘጋትና አስቸኳይ የሕክምና ሁኔታ ነው።

ዓይነቶች፣ መጠኖችና አደጋዎች

በቅርጽ ሲታዩ የደም ሥር እብጠቶች ከረጢት መሰል — ግልጽ አንገት ወይም ሰፊ አንገት ያላቸው — ወይም ዕንዝርት መሰል፣ ግልጽ አንገት የሌላቸው ናቸው፤ የትኞቹ ሕክምናዎች ጭራሽ ሊደረጉ እንደሚችሉ የሚወስነውም ያ አንገት ነው። በመጠን ሲታዩ ከ5 ሚሊሜትር በታች ትንሽ፣ ከ6 እስከ 15 ሚሊሜትር መካከለኛ፣ ከ16 እስከ 25 ሚሊሜትር ትልቅ፣ ከ25 ሚሊሜትር በላይ ደግሞ ግዙፍ ተብለው ይገለጻሉ። አንዱ በትክክል ለምን እንደሚፈነዳ ሙሉ በሙሉ አልተረዳም፤ ነገር ግን የጨመረ የደም ግፊት በጣም ግልጹ አስተዋጽኦ አድራጊ ነው፤ ድንገተኛ ጫናም — ከባድ ነገር ማንሳት፣ የቆየ የስሜት ጭንቀት፣ የቁጣ ፍንዳታ — በተደጋጋሚ ይጠቀሳል። ማጨስም ተጽዕኖ አለው።

ምን እንደሚሰማ

ሳይፈነዳ የደም ሥር እብጠት ለዓመታት ምንም ላያመጣ ይችላል፣ ወይም በአጠገቡ ያሉትን አካላት ሊጫን ይችላል፦ የማያቋርጥ ራስ ምታት፣ የወደቀ የዓይን ሽፋን፣ የሰፋ የዓይን ብሌን፣ ከአንዱ ዓይን ጀርባ ሕመም፣ ድርብ ወይም ደብዛዛ እይታ፣ በአንዱ የፊት ጎን መደንዘዝ ወይም መዳከም፣ የመናገር ችግር፣ ማቅለሽለሽ ወይም መንቀጥቀጥ። መፈንዳቱ ግን ራሱን በተለየ መንገድ ያሳውቃል። ራስ ምታቱ ድንገተኛ ሲሆን ሁልጊዜ ማለት ይቻላል ሰውየው በሕይወቱ ካጋጠመው ሁሉ የከፋው ተብሎ ይገለጻል፤ ለሰዓታት ወይም ለቀናትም ሊቆይ ይችላል። ከእሱ ጋር የአንገት መደንደን፣ በብርሃን መቸገር፣ ማስታወክ፣ መደናገር፣ የመናገር ችግር፣ የእጅ ወይም የእግር መዳከም፣ ሚዛን ማጣት፣ መንቀጥቀጥ ወይም ራስን መሳት ይመጣሉ። ይህ ጥምረት አስቸኳይ ሁኔታ ነው፦ ትክክለኛው ምላሽ ወዲያውኑ ወደ ቅርብ ሆስፒታል መሄድ ነው እንጂ በአውሮፕላን መጓዝ አይደለም።

እንዴት እንደሚገኝ

ድንገተኛና ከባድ ራስ ምታት ከተከሰተ በኋላ የመጀመሪያው ምርመራ ሲቲ ቅኝት ነው፣ ምክንያቱም በጭንቅላት ውስጥ ያለውን የደም መፍሰስ ስለሚያሳይ። የሲቲ የደም ቧንቧ ምስል የደም ሥሮችን ካርታ ለማውጣት ማጉያ ቀለም ይጨምራል። ኤምአርአይና በመግነጢሳዊ ሞገድ የሚደረግ የደም ቧንቧ ምስል ያለ ጨረር ዝርዝር የደም ቧንቧ ምስሎችን ይሰጣሉ። ሲቲው ንጹህ ሆኖ ምልክቶቹ ግን አሁንም መፈንዳትን የሚያመለክቱ ከሆነ፣ የወገብ ውጋት በአንጎልና በአከርካሪ ፈሳሽ ውስጥ ቀይ የደም ሕዋሳትን ይፈልጋል። በቱቦ የሚደረገው የአንጎል የደም ቧንቧ ምስል ከሁሉም የበለጠ ዝርዝር ነው — ቀጭን ቱቦ ከትልቅ የደም ቧንቧ ተነስቶ ወደ አንጎል የደም ዝውውር ይላካል፣ በእሱም ውስጥ ማጉያ ቀለም ይወጋል — እርሱም ከ5 ሚሊሜትር በታች ያሉትን እብጠቶች የሚያገኘው ነው። እንዲሁም ከሁሉም የበለጠ ጣልቃ ገብ ነው፤ በዚህም ምክንያት የሚያገለግለው ሌሎቹ ጥያቄውን መመለስ ሲያቅታቸው ነው።

የሚታከምባቸው ሦስት መንገዶች

በማያዣ መዝጋት ክፍት ቀዶ ሕክምና ነው፦ የራስ ቅሉ አንድ ክፍል ይነሳል፣ ሐኪሙ ለእብጠቱ ደም የሚያቀርበውን የደም ሥር ለይቶ በአንገቱ ላይ ትንሽ የብረት ማያዣ በማድረግ ለዘለቄታው ይዘጋዋል። በደም ሥር ውስጥ በጠመዝማዛ ሽቦ መሙላት ደግሞ የራስ ቅሉን መክፈት ያስቀራል — ቱቦ ከትልቅ የደም ቧንቧ፣ አብዛኛውን ጊዜ ከጭን፣ ተነስቶ እስከ እብጠቱ ድረስ ይላካል፤ መሪ ሽቦም ለስላሳ የፕላቲነም ጠመዝማዛዎችን ወደ ከረጢቱ ውስጥ ይገፋል፣ ደም ከእንግዲህ በእሱ ውስጥ ማለፍ እስኪያቅተው ድረስ። የፍሰት አቅጣጫ ማስቀየሪያዎች አዲሱ አማራጭ ናቸው፦ በዋናው የደም ቧንቧ ውስጥ የሚቀመጥ ተለዋዋጭ የመረብ ቱቦ ደሙን እብጠቱን አልፎ እንዲሄድ ያደርገዋል፣ በዚህም ሰውነት ቀስ በቀስ የደም ቧንቧውን ግድግዳ ይፈውሳል፣ እንደገናም ይገነባል፤ እነዚህ የሚያገለግሉት በማያዣም ሆነ በጠመዝማዛ ሽቦ በደህና ሊታከሙ ለማይችሉ ትላልቅ እብጠቶች ነው። አንዳንድ ያልፈነዱ እብጠቶች ከመታከም ይልቅ ይታያሉ፤ የደም ግፊት እየተቆጣጠሩ፣ ማጨስን እያስቆሙና ምስሉን እየደገሙ። ከእነዚህ የትኛው እርስዎን እንደሚመለከት የሚወሰነው በሰውነት አቀማመጥ ነው — በእብጠቱ መጠን፣ ቦታና አንገት — ስለዚህ ሪፖርቱን ሳይሆን የደም ቧንቧ ምስሎቹን ራሳቸውን ይላኩ። ሁለቱም ምንጮች ለፈነዱ እብጠቶች የሞት አኃዞችን ይጠቅሳሉ፤ አንዳቸውም ማጣቀሻ አላቀረቡም፣ ስለዚህ እኛ አንደግማቸውም። ጥርጥር የሌለው ነገር መፈንዳቱ ለሕይወት አስጊ መሆኑና ከፍተኛ አደጋ ያለውን እብጠት ከመፈንዳቱ በፊት ማከም ከፈነዳ በኋላ ከማከም በመሠረቱ የተለየ ጉዳይ መሆኑ ነው።